Kulamba. Święto plemienia Chewa

Co roku, po okresie żniw, gdzieś na przełomie sierpnia i września członkowie plemienia Chewa spotykają się na swoim wielkim święcie – Kulambie. Przybywają nie tylko z Zambii, ale też z Malawi i Mozambiku do Katete aby oddać hołd najważniejszemu z wodzów Chewów i scementować plemienne więzi. I co chyba najważniejsze – odnowić relacje z przodkami poprzez rytualne tańce i transowe obrzędy.

Przybywamy wobec tego i my. Po przeszło dniu podróży nienajlepszej jakości (bardzo delikatnie mówiąc) zambijskimi autobusami jesteśmy zmęczeni i mało entuzjastycznie nastawieni. Tym bardziej, że nie do końca wiemy czy Święto będzie się odbywało właśnie dziś i czy w dokładnie w tym miejscu do którego dotarliśmy. Jedziemy bowiem trochę w ciemno, mamy tylko ogólnikową wiedzę na temat Kulamby.

Przewodniki turystyczne informują o nim oględnie – Zambia to w ogóle nie jest kraj jakoś szczególnie opisywany w przewodnikach (jest tylko przyzwoity Bradt Travel Guide), bo też i po co. Delikatnie mówiąc raczej nie jest odwiedzany przez tłumy turystów. Jak więc znaleźć informacje o plemiennym święcie, odbywającym się w małej wiosce? Jedyne informacje na ten temat można znaleźć w internetowych wydaniach zambijskich gazet. Typu – „znowu odbyła się Kulamba, była fajnie i był jakiś minister”. Ale są też cenne informacje, np. że Święto odbywa się w ostatnią sobotę sierpnia w niejakim Katete. Coś więc wiemy. No cóż – trzeba zaryzykować.

Okazuje się, że jednak Zambia Times nie kłamał. Słyszymy tak charakterystyczny dla afrykańskich uroczystości dźwięk bębnów, tłum się zagęszcza i w końcu dochodzimy do miejsca, gdzie odbywają się uroczystości. Jesteśmy na Kulambie!

Kulamba. Święto Chewa (3)
Kulamba. Święto Chewa (6)
Kulamba. Święto Chewa (5)
Kulamba. Święto Chewa (4)
Kulamba. Święto Chewa (2)
Kulamba. Święto Chewa (1)
Kulamba. Święto Chewa (7)
Kulamba. Święto Chewa (9)
Kulamba. Święto Chewa (8)
Kulamba. Święto Chewa (12)
Kulamba. Święto Chewa (11)
Kulamba. Święto Chewa (10)
Kulamba. Święto Chewa (13)
Kulamba. Święto Chewa (14)
Kulamba. Święto Chewa (15)

W kręgu, pomiędzy podekscytowanymi widzami tańczą tancerze, przebrani w skóry zwierząt i przedziwne, nieco straszne maski. Uczestniczymy w Gule Wamkulu – Wielkim Tańcu Przodków.  Taniec, jest tak naprawdę religijną ceremonią, której funkcją jest połączenie z światem przodków, duchami zmarłych celem pozyskania ich wsparcia dla naszych, ziemskich spraw. To jedynie część obrzędów – ta dostępna dla wszystkich, scalająca społeczność i zapewniająca jej przychylność Przodków. Tańczący to członkowie tajnego stowarzyszenia Nyau, skupiającego mężczyzn z plemien Chewa i  Nyanja, dbającego o to aby inni szanowali zasady plemiennej religii (też zwanej Nyau) i nie łamali plemiennych tabu.

Maski noszone przez tancerzy mają znaczenie symboliczne i magiczne – skupiają w sobie potęgę sił natury, chronią przed złymi duchami i demonami, dają moc samym tancerzom Nyau. Poprzez nałożenie maski tancerze stają się Vilombo – Zwierzętami o magicznej sile, emanacją potęgi Przodków. To pozwala łatwiej im osiągać stan transu i skomunikować się z światem duchów.